Ooit al gehoord van een monkey mind? Het is een term uit het boeddhisme verwijst naar de honderden gekke en halfdronken aapjes (onze gedachten) die door ons hoofd springen en ons voortdurend uit het hier-en-nu halen. No worries: we hebben er allemaal last van, je bent zeker niet alleen. En er is goed nieuws, want er zijn veel dingen die je kunt doen om je monkey mind tot rust te brengen en je gedachten niét de baas van je leven te laten zijn!

Afdwalen maakt je ongelukkig

A wandering mind is an unhappy mind. Dat is de veelzeggende titel van het baanbrekend onderzoek aan de Harvard-universiteit waarbij 2000 vrijwilligers via een app werden onderzocht naar hoe gelukkig ze zich voelden, welke activiteit ze daarbij aan het doen waren en of ze dachten aan de activiteit die ze op dat moment deden of ze aan iets anders aan het denken waren. De resultaten waren ongelooflijk: de mensen waren er de helft van de tijd niet met hun hoofd bij. Ze waren het gelukkigst als ze de liefde bedreven, sportten of met iemand in gesprek waren. Het minst gelukkig waren ze als ze rustten of aan de computer werkten. Het was echter niet de activiteit op zich die hen ongelukkig maakte, maar het feit dat hun gedachten aan het afdwalen waren op het moment dat ze het aan het doen waren.

1. Doorbreek gewoontes

Het ding met onze gedachten is dat ze zich vaak in ons leven inslijten en een gewoonte worden. Wat helpt om uit negatief gepieker te komen is het zo snel mogelijk te doen stoppen door zoveel mogelijk in het hier-en-nu te komen. Dat kan door je geest van al dat negatieve af te leiden en iets positiefs te doen: iets creatiefs, wandelen, sporten, een goed boek lezen, naar vrolijke muziek luisteren, you name it. Yoga is ook een goede, want dat haalt je uit je hoofd en brengt je terug in contact met je lichaam.

2. Be aware

Onze hersenen zijn al van in de oertijd zo geprogrammeerd dat negatieve gebeurtenissen langer bijblijven en dat negatieve gebeurtenissen of prikkels een groter effect op ons hebben dan positieve. In het geval van de oermens was dat nuttig: zo reageerde hij alerter op mogelijke gevaren en kon hij langer overleven. Vandaag is die reflex in veel gevallen minder nuttig en reageren we ook zo op een situatie of gebeurtenis die eigenlijk niet zo gevaarlijk is, maar die ons brein wel als gevaarlijk of dreigend inschat.

Ook al gemerkt dat die tientallen fijne complimentjes van echte vrienden niet opwegen tegen die ene negatieve opmerking van een collega of iemand die je zelfs niet zo goed kent? We reageren ook feller op negatieve prikkels en studies tonen zelfs aan dat we negatief nieuws geloofwaardiger vinden dan positief. Onderzoekers vermoeden dat we die psychologische voorkeur al heel vroeg in ons leven beginnen te ontwikkelen, zelfs al in het eerste jaar van ons leven, wanneer we als baby de reacties van mensen leren inschatten.

Een eerste hulpmiddel is je van dit hele systeem bewust te zijn en je gedachten te identificeren. We leven vaak op automatische piloot en zijn ons amper bewust van wat er wanneer door ons hoofd gaat. Door even op de rem te staan en je gedachten vanop een afstand te bekijken kan je die automatische piloot afzetten. Je gedachten opschrijven kan bijvoorbeeld helpen om voor jezelf uit te zoeken wat er juist gebeurd is en wat er allemaal in je omgaat.

3. Plaats het eens in een ander daglicht

Probeer het eens positief te bekijken. Bijvoorbeeld: je hebt een aantal slechte ervaringen gehad met relaties en hebt daardoor een slecht zelfbeeld gekregen. Je bent op den duur echt beginnen denken dat het aan jou ligt. Gooi het eens over een andere boeg. Je kunt het bijvoorbeeld ook van een positief perspectief bekijken en denken: ‘Die persoon was toxisch voor mij. Wat goed dat ik daarvan af ben.’ En ook: ‘Wat kan ik uit die gebeurtenis meenemen zodat het niet nog eens gebeurt? Hoe kan ik mezelf sterker maken, want ik verdien tenslotte iemand die me wél met respect behandelt?’

Of nog: je hebt een slechte jeugd gehad en je laat die negatieve gedachten vandaag nog domineren. Je kunt het ook zo zien: je leeft nu. Je bent niet meer dat kleine weerloze kind. Je hebt vandaag de kans om grip te krijgen op je leven. Je ouders zijn niet meer de baas over jou.

4. Aanvaard je gedachten

Als je doorhebt wat er allemaal doorheen je hoofd gaat en welke gedachten er overheersen (liefdesverdriet, problemen op het werk, een slecht zelfbeeld, negatieve herinneringen uit je jeugd), dan kan je ze beginnen te aanvaarden. Yes, that’s right, in plaats van ze uit de weg te blijven lopen, kun je eens iets anders proberen, namelijk: aanvaarden dat je al deze negatieve gedachten hebt. Je kijkt ze recht in de ogen. Waarom? Hoe meer je iets gaat verdringen, hoe zwaarder het begint door te wegen, bewust of onbewust. Door het ruimte te geven en het te voelen zal je er ook iets aan kunnen doen.

5. Zorg voor jezelf

We vergeten vaak dat ontspannen niet zomaar gebeurt: we moeten hier ook iets actiefs voor doen en er tijd voor maken. Na alle prikkels doorheen de dag is het niet eenvoudig om tot rust te komen en het helpt om je daarvan bewust te zijn, zodat je je stresspeil onder controle kan houden. Want: te veel stress of chronische stress betekent dat je lichaam en geest in overdrive gaan en het negatieve gaat overheersen.

Het is dus belangrijk dat te voorkomen en je lichaam en geest te leren aanvoelen. Handel op tijd als je voelt dat je in overdrive gaat en ga op tijd slapen, eet en leef zo gezond mogelijk en laad je op met menselijke connecties. Voel je dat je het niet alleen kunt, zoek dan hulp. Dat kan een goede vriend zijn, maar dat kan ook een therapeut zijn die je bij dit hele proces kan ondersteunen als de wondes te diep zijn. Met andere woorden: wees lief voor jezelf.

6. Mediteer

Gezien hersenen herkneedbaar zijn dankzij hun neuroplasticiteit kun je écht je geest trainen tot andere denkpatronen en -gewoontes. Meditatie is bijvoorbeeld een heel krachtige tool om je monkey mind tot rust te brengen. In tegenstelling tot wat je misschien denkt is het helemaal oké om gedachten te hebben terwijl je mediteert; het is dus niet zo dat je dan aan niets meer mag denken. Je laat je gedachten gewoon opkomen en word je ervan bewust dat ze er zijn, waarna je je weer focust en die focus probeert aan te houden, bijvoorbeeld op je ademhaling.

Er zijn allerlei soorten meditaties, maar ze hebben allemaal hetzelfde doel: je geest tot rust brengen. Dat lukt niet van de ene dag op de andere; je moet geduld hebben, maar studies wijzen uit dat je je hersenen wel degelijk kunt herkneden (echt!) door te mediteren en dat je de eerste resultaten kunt zien als je acht weken dagelijks minstens 20 minuten mediteert. Dat is echt haalbaar en in te plannen, toch?

Dankzij meditatie word je meer mindful over alle aspecten in je leven: je voeding, hoe je met mensen omgaat, hoe je ademt, hoe je werkt. Je leert langzamerhand meer te luisteren en minder te oordelen en reset je dolgedraaide amygdala, het deel van je hersenen waar je monkey mind ontstaat. Meditatie is ook een enorm goede manier om je stresspeil naar beneden te halen, waardoor eventuele angsten zullen verminderen. Je hebt tegenwoordig verschillende meditatie-apps, maar ik ben vooral fan van Headspace. Wat heb je te verliezen? Niets toch? Good luck, you can do this!